Van Depremi: ”Sosyal Medya”da Ana Sallantı ve Artçılar


 

Çin, İran, Mısır, Tunus ve Libya’nın aksine Türkiye, Sosyal Medya’nın öncelikli iletişim seçeneği haline geldiği toplumsal bir krizle karşılaşmadı. Hepimizi üzüntüye boğan Van depremi ve takip eden gelişmeler, Türkiye’de Sosyal Medya’nın etkisinin süreç boyunca gözlemlenebileceği en somut örneklerden.

Twitter’ın süreç boyunca Facebook’tan daha anlık etki gösterdiğini, gündemi belirlemekte daha kıvrak bir mecra işlevi gördüğünü söylemek mümkün. Facebook, en azından deprem ve benzeri toplumsal etki gösteren süreçlerde, Twitter’da belirlenen gündemin büyütülmesi ve kesinleştirilmesi için daha uygun.

1. Başlangıç: Bilgi Penetrasyonu: Sallantının gerçekleştiği andan itibaren sallantının büyüklüğü, merkezi, ilk etkileri hızlıca Twitter’da paylaşıldı. Tweet’lerin saf bilgi içerdiği, yoruma/fikre fazla yer bırakmadığı ve kullanıcıların, başlangıçta, öncelikle bilgilendirme amacı güttüğünü söylemek mümkün.

2. Başlangıç: Fikir Beyanı Sallantının gerçekliğinden emin olunduktan ve feed’lerde dikkat çekilecek kadar bilgi biriktikten sonra devreye girdi. Bilgilendirmeden bir adım sonrası denilebilir. Tweet’ler görüş/tepki içermeye başladı. Kullanıcıların, diğer kullanıcıları görüşleri paralelinde etki altında bırakmak istedikleri ilk anlardan söz ediyoruz.

3. Düğüm: Görüş Kamplaşması Tweet içerikleri tam anlamıyla ikiye bölündü. Kibarca ”Schadenfreude” (Diğerlerinin acısından keyif almak) ekseninde toparlanabilecek görüşler ve bu görüşe tepki olarak, şiddetini ve etki alanını giderek genişletecek diğer dalga.

4. Düğüm: Zirve Her iki kampın da ileti sıklığını ve içerik yoğunluğunu arttırdığı safha. Tartışmanın bu noktada Facebook iletileri, Facebook’ta paylaşılan görseller ve görüş event’leriyle Facebook tarafında daha fazla yer bulduğunu söylemek mümkün.

5. Çözülme: Aksiyon Arzusu Yardım hareketlerinin ve yardım yapma yöntemlerinin tartışılmaya başlandığı nokta. Tipping Point’i 23 Ekim Pazar olarak işaretleyebiliriz. 23 Ekim Pazar gece yarısı, ortak kanı paralelinde alınması gereken aksiyonlar planlanmaya başlamıştı. Haftabaşında, Sosyal Medya yönlendirmesi ve desteğiyle hayat bulan pek çok fikrin, eyleme geçebildiğini söyleyebiliriz.

6. Çözülme: Aksiyon Takibi Sosyal Medya’da hakim görüşün önerileri aksiyona çevirildikten sonra, bu aksiyonların takip edilmesi, büyütülmesi ve bağırılması olarak özetlenebilir. Aynı zamanda geleneksel medyanın, alacağı aksiyonları kesinleştirdiği evre. Başlangıç safhasında geleneksel medya, tepki vermekte ağır davranırken, kullanıcılar aksiyon takibine geçtikten ve aksiyon almayanları aksiyon almaya zorlamaya başladıktan sonra geleneksel medyanın tepkileri sıklaştı ve netleşti. Ortak kanıya uymayanların ve ortak kanı göz önünde bulundurulduğunda, riskli sayılabilecek davranış gösterenlerin kelimenin tam anlamıyla linç edildiği safha.

Slacktivisim, zikretmemiz gerekenlerden. Slacker(işe yaramayan kişi) ve Activism kelimelerinin bir birleşimi. Mealen: Sosyal Medya’da yaratılmaya çalışılan akımları boş vakit fazlalığı, görüş belirtme kolaylığı ve aksiyon alma ihtiyacı duyulmaması gibi sebeplerle açıklıyor. Van Depremi’nde, Düğüm olarak özetlediğim sürecin, kamplardan biri tarafından aksiyona dönüştürülme isteği, Sosyal Medya’da genellikle görmeye alışık olduğumuz Slacktivism belirtilerini ortadan kaldırdı.

Clay Shirky, How Social Media Can Make History başlıklı TED konuşmasında, benzer bir yayılım ve süreci, İran özelinde incelemişti.

Malcolm Gladwell, Sosyal Medya’da yaratılan gündemin, ”insani ve gerçek dokunuşlardan”, aksiyon çağrısından ve aksiyona geçmekten her daim mahrum kalacağını düşünenlerden. İlgili makalesi, Revolution Will Not Be Tweeted.

Van depremi, Türkiye Genel Seçimi öncesinde tanık olduğumuz Cumhuriyet Yürüyüşleri ve sansür karşıtı akımdan sonra, Sosyal Medya’da gürültüyü takiben ortak kanı oluşmasına ve bu paralelde aksiyon alınmasına çok somut bir örnek. Sonuçları sevindirici. Bilginin yayılımı, görüş piyasası ve çözülme gibi adımlarla da Sosyal Medya’da akım yaratma hususunda pek çok ders barındırıyor.

Benzer Yazılar

Leave a Reply

Your email address will not be published. Please enter your name, email and a comment.

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>